Opowiadania nie próbują opowiedzieć historii festiwalu. To migawki. Pojedyncze sceny, które komuś utkwiły w głowie na trzydzieści czy czterdzieści lat i nie chcą wyjść. Zamiast kroniki dostajemy pamięć, wybiórczą i emocjonalną, przez to prawdziwą.

Renata Przemyk wspomina moment, gdy jej wejście na scenę oburzyło publiczność, a skończyło się ciepłym przyjęciem. Nawet skini z szacunkiem pytali jej w pewnym momencie, czy mają spuścić łomot złapanemu punkowi (kazała im go oszczędzić). Marek Piekarczyk zasypia zmęczony na murawie po koncertach, a rano budzi się na pustym już polu, przykryty przez fanów, którzy zostawili go w spokoju. Jest wspomnienie Ryśka Riedla i Dżemu, koncert, na którym odcięto prąd, więc impreza przeniosła się na pole namiotowe. Jest Walter Chełstowski, przed którym nastolatki chowają butelki, tak że organizator festiwalu nie może nigdzie znaleźć nic do picia. Do tego jego starcia z cenzurą, która kontrolowała każdy tekst.

Ta ostatnia rzecz ma mocne oparcie w faktach. Teksty zespołów trafiały do Urzędu Kontroli Publikacji i Widowisk w Kaliszu, a w archiwach zachowały się kartony z naniesionymi przez cenzora ingerencjami. W komiksie to anegdota, w rzeczywistości był to system. Podobnie historia Piekarczyka i TSA. Zespół związał się z Jarocinem, tam doszło do spotkania wokalisty z grupą, które zdecydowało o jego karierze.

Osobny wątek dostaje Jurek Owsiak i pierwsza zbiórka Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy. Kawałek historii, który wielu ludziom umyka. Pierwsza kwesta na WOŚP odbyła się właśnie w Jarocinie, w sierpniu 1992 roku, podczas festiwalu. Bywa nazywana „półfinałem", bo właściwy pierwszy Finał, transmitowany już przez telewizję, przyszedł kilka miesięcy później, 3 stycznia 1993 roku. Pieniądze zbierano wtedy do czarnych worków na śmieci, a banknoty trzeba było potem prostować i prasować.

Festiwal wystartował w 1970 roku jako lokalny przegląd Wielkopolskie Rytmy Młodych, organizowany przez zapaleńców skupionych wokół klubu Olimp. Przez dekadę pozostawał imprezą regionalną. W 1980 roku zainteresowali się nim Jacek Sylwin i Walter Chełstowski, którzy przekształcili go w Ogólnopolski Przegląd Muzyki Młodej Generacji, później znany jako Festiwal Muzyków Rockowych. Ta formuła, konkursowe przesłuchania dla debiutantów obok koncertów gwiazd, uczyniła z Jarocina na lata największy festiwal rockowy w całym bloku wschodnim. W szarych realiach PRL-u był oazą wolności. Część komentatorów widziała w nim jednak celowo otwarty przez władze wentyl bezpieczeństwa dla zbuntowanej młodzieży.

Ciekawostek jest więcej, niż zmieściłoby się w komiksie. Na pierwszej edycji nowej formuły w 1980 roku wystąpiły Maanam i Kombi, a Nocne Szczury przeszły do historii jako pierwsza punkowa kapela na festiwalu. W latach osiemdziesiątych impreza ściągała po kilkanaście, czasem trzydzieści tysięcy ludzi i dorobiła się przydomka „polskiego Woodstocku". Publiczność zaczęła się dzielić na skłócone subkultury punków i skinów, a bójki przy tak zwanej Małej Scenie stały się częścią festiwalowego folkloru. Sielanki nie było. Zespoły uznane za zbyt radykalne, jak Dezerter, bywały do Jarocina niezapraszane i lądowały na konkurencyjnym warszawskim Róbrege, prowadzonym po części przez tych samych ludzi.

Tu zamówisz komiks

To jest link afiliacyjny. Kupując za jego pomocą, wspieracie moją pracę, a cena dla Was pozostaje bez zmian.

Kowalski rysuje to wszystko czysto i z wyczuciem. Jego portrety muzyków są rozpoznawalne bez przerysowania, a kadry koncertowe mają energię, którą trudno oddać na papierze. Widać rękę zawodowca, Kowalski to storyboardzista i ilustrator reklamowy, jarocinianin i muzyk. Nie ma tu jednak chłodu, jaki czasem idzie za rzemiosłem. Wstępniak Chełstowskiego stylizowano na przekaz z przyszłości, jakby ktoś za tysiąc lat próbował z ocalałych obrazków odtworzyć, co się w Jarocinie działo. Nadaje to całości ładny, trochę żartobliwy dystans.

To komiks o początkach. O momencie, w którym rockowy bunt w Polsce dopiero się rodził i nikt jeszcze nie wiedział, że tworzy legendę. Nie ma tu pomnikowego tonu ani martyrologii. Są ludzie, którzy byli młodzi, robili muzykę i przy okazji weszli do historii. Album pokazuje ich w chwilach, które zapamiętali, a nie w tych, o których pisze się w podręcznikach.

Bardzo mi się to podoba. Nie jest to opracowanie ani przewodnik, tylko zbiór osobistych przebłysków, opowiedzianych przez samych bohaterów i narysowanych przez kogoś, kto ten festiwal ma we krwi. Dla kogoś, kto Jarocina nie widział, jak ja, to świetne wejście za kulisy. Dla tych, którzy tam byli i to pamiętają, na pewno komiks znaczy znacznie więcej.

Tu zamówisz komiks

To jest link afiliacyjny. Kupując za jego pomocą, wspieracie moją pracę, a cena dla Was pozostaje bez zmian.

Drugą zagraniczną pozycją w zestawie jest „Maestria” Auréliena Lozesa. Wydawca przedstawia album jako jeden z najgłośniejszych debiutów ostatnich lat na francuskim rynku komiksowym. Lozes pojawi się również na tegorocznym Conrad Festivalu, gdzie weźmie udział w spotkaniu z Nicolasem Preslem.

W sierpniu powróci również duet Ernesto Gonzales i Grzegorz Janusz. Ich nowy komiks nosi tytuł „Baśń o bajarzu”, a jego współwydawcą jest Stowarzyszenie Autorów ZAiKS.

Czwartą premierą będzie „Nora” Agaty Kwiatkowskiej. Komiks ukazał się wcześniej w obiegu niezależnym i został nagrodzony podczas pierwszej edycji Podziemnych Kocurów. Jury przyznało mu statuetkę w kategorii Komiks.

Wszystkie cztery tytuły mają trafić do sprzedaży 25 sierpnia 2026 roku. Szczegółowe informacje o wydaniach, cenach i formatach powinny pojawić się wkrótce w katalogu Kultury Gniewu.

Zamów komiksy

To jest link afiliacyjny. Kupując za jego pomocą, wspieracie moją pracę, a cena dla Was pozostaje bez zmian.

Okładka Kudrańskiego powstaje w ramach wrześniowej akcji Image Comics i Top Cow, związanej z premierą „Witchblade” #25. Postać pojawi się na 30 wariantach zeszytów wydawanych we wrześniu. Na liście znalazły się m.in. „Monstress” #64, „Spawn” #379, „Geiger” #25, „Radiant Black” #44 oraz „Departament Prawdy” #39.

Zapowiedź dotyczy okładki. Image Comics nie podało, by Witchblade miała wystąpić w fabule „Something Epic” #15.

Grafiki wariantu D jeszcze nie pokazano.

Letnia wyprzedaż w Egmoncie -60%

To jest link afiliacyjny. Kupując za jego pomocą, wspieracie moją pracę, a cena dla Was pozostaje bez zmian.

Z tej okazji wydawnictwo ogłosiło konkurs dla fanów He-Mana. Zadanie polega na nagraniu krótkiego filmu ze wspomnieniami związanymi z bohaterem. Uczestnicy mogą opowiedzieć między innymi o kolekcjonowanych figurkach, komiksach i innych gadżetach ze świata „Masters of the Universe”.

Nagranie należy przesłać do 30 sierpnia 2026 roku na adres kontakt@naglecomics.pl, korzystając z Dysku Google lub innej platformy do udostępniania plików. Osoby niepełnoletnie muszą mieć co najmniej 13 lat oraz zgodę rodzica lub opiekuna prawnego.

Redakcja Nagle Comics wybierze najciekawsze zgłoszenie. Nagrodą będzie interaktywny Miecz Mocy firmy Mattel oraz voucher o wartości 500 zł do wykorzystania w sklepie internetowym wydawnictwa. Voucher pozostanie ważny do końca 2026 roku.

Nadesłane filmy zostaną połączone w jeden materiał. Wydawnictwo udostępni go w swoich mediach społecznościowych oraz pokaże podczas 37. Międzynarodowego Festiwalu Komiksu i Gier w Łodzi.

Źródło: Nagle Comics

Odwiedź sklep

To jest link afiliacyjny. Kupując za jego pomocą, wspieracie moją pracę, a cena dla Was pozostaje bez zmian.

Dokładna data rozpoczęcia wysyłki nie została jeszcze podana. Wcześniej wydawca zapowiadał, że album powinien dotrzeć do czytelników w sierpniu.

„Nakarmić duchy” to liczący 400 stron czarno-biały pamiętnik graficzny poświęcony trzem pokoleniom kobiet z rodziny autorki. Tessa Hulls opisuje losy swojej babci Sun Yi, dziennikarki z Szanghaju, która po zwycięstwie komunistów uciekła wraz z córką do Hongkongu. Rodzinna historia prowadzi później do Stanów Zjednoczonych i pokazuje, jak doświadczenia wojny, emigracji, prześladowań oraz choroby psychicznej wpływały na kolejne pokolenia.

Odwiedź sklep

To jest link afiliacyjny. Kupując za jego pomocą, wspieracie moją pracę, a cena dla Was pozostaje bez zmian.

Oryginalne „Feeding Ghosts” ukazało się w 2024 roku i zdobyło między innymi Nagrodę Pulitzera w kategorii pamiętnik lub autobiografia, John Leonard Prize przyznawaną przez National Book Critics Circle, Anisfield-Wolf Book Award, Libby Award oraz Nagrodę Eisnera dla najlepszego pamiętnika graficznego.

To opowieść rozgrywająca się po wydarzeniach z „Ostatniego Jedi”. Snoke nie żyje, ruch oporu został zepchnięty na margines, a Kylo Ren ogłasza się Najwyższym Przywódcą Najwyższego Porządku. Teoretycznie osiągnął więc wszystko, czego pragnął. Pozbył się mistrza, przejął armię i stanął na czele potęgi zdolnej podporządkować sobie galaktykę. W praktyce jest jednak bardziej zagubiony niż kiedykolwiek. Zabił ojca, zwrócił się przeciwko Luke’owi, został odrzucony przez Rey, a jego pierwsze chwile w roli przywódcy trudno uznać za triumf. Zamiast zająć się rządzeniem, ponownie kieruje uwagę ku człowiekowi, od którego od lat nie potrafi się uwolnić - Darthowi Vaderowi.

Pierwszym przystankiem staje się Mustafar i opuszczona twierdza Vadera. To dobre otwarcie, ponieważ Soule nie traktuje tego miejsca wyłącznie jako efektownej dekoracji. Zamek wyrastający ponad morzem lawy jest materialnym pomnikiem obsesji Anakina Skywalkera, ale dla Kylo staje się również czymś w rodzaju świątyni. Bohater nie przybywa tam po konkretny artefakt ani tajną broń. Szuka przede wszystkim potwierdzenia, że jego własna droga ma sens. W twierdzy spotyka Vaneégo, dawnego sługę Vadera, znanego między innymi z filmu „Łotr 1”. To właśnie on zostaje przewodnikiem Kylo po przeszłości dziadka. Nie jest jednak bezstronnym kronikarzem. Przez lata żył w cieniu swojego pana i nadal spogląda na świat przez pryzmat jego legendy. Podsuwa Kylo starannie wybrane historie, prowadzi go do kolejnych miejsc i utwierdza w przekonaniu, że odpowiedzi na jego problemy znajdują się w życiu Vadera.

Relacja między nimi jest jednym z najmocniejszych elementów albumu. Kylo formalnie ma nad Vaneém pełną władzę, lecz szybko okazuje się, że to sługa kontroluje przebieg ich podróży. Wie, czego młody przywódca chce słuchać, potrafi podsycać jego ciekawość i umiejętnie wykorzystuje jego potrzebę uznania. Soule nie robi z Vaneégo wybitnego manipulatora na miarę Palpatine’a, ale pozwala mu stać się czymś więcej niż chodzącą encyklopedią poświęconą Vaderowi.

Podróż nie kończy się na Mustafarze. Kylo odwiedza również miejsca związane z życiem Anakina Skywalkera i jego rodziny, w tym Naboo oraz Tatooine. Każda z planet odsłania inny fragment przeszłości. Naboo przypomina o Padmé Amidali i o tej części historii Vadera, którą Kylo najchętniej by zignorował. Tatooine prowadzi go natomiast do dzieciństwa Anakina, niewolnictwa, Gardulli i śladów pozostawionych w piaskach Mos Espy. Soule sprawnie przeplata archeologiczną niemal podróż po historii Skywalkerów z akcją, choć nie wszystkie części albumu są równie mocne. Najlepiej wypadają sceny, w których Kylo konfrontuje wyobrażenie Vadera z tym, kim Anakin był naprawdę. Słabiej prezentują się fragmenty, gdy komiks przechodzi w prostszą przygodę i pozwala bohaterowi rozprawiać się z kolejnymi przeciwnikami. Walki są efektowne, ale ich wynik właściwie nigdy nie budzi wątpliwości.

Nie oznacza to jednak, że album cierpi na brak napięcia. Prawdziwy konflikt nie rozgrywa się między Kylo a przeciwnikami, lecz między Kylo a narzuconym przez niego samego obrazem dziadka. Komiks pokazuje człowieka przekonanego, że Darth Vader znał odpowiedzi na wszystkie pytania, podczas gdy czytelnik doskonale wie, iż Vader sam przez większość życia pozostawał niewolnikiem gniewu, strachu i Palpatine’a. Ta różnica między wiedzą bohatera a wiedzą odbiorcy nadaje całej historii gorzką ironię.

I właśnie tutaj „Dziedzictwo Vadera” najmocniej poprawia to, czego zabrakło filmowej trylogii. Nie zmienia Kylo Rena w chłodnego stratega ani dostojnego następcę Sithów. Nadal jest impulsywny, arogancki i podatny na napady gniewu. Soule po prostu pokazuje źródło tych zachowań. W filmach Kylo zbyt często wyglądał jak rozkapryszony młodzieniec demolujący konsole mieczem świetlnym. Jego frustracja szybko stała się memem, a maska przypominała momentami element kostiumu fana Vadera, który za bardzo uwierzył we własną rolę.

Komiks nie usuwa tych cech, lecz nadaje im kontekst. Kylo nie jest parodią Vadera dlatego, że scenarzysta nie zauważa podobieństwa. Jest jego nieudaną kopią, ponieważ sam obsesyjnie próbuje nią zostać. To zasadnicza różnica. Ben Solo nie potrzebuje maski do oddychania ani zbroi podtrzymującej go przy życiu. Zakłada ją, ponieważ wierzy, że dzięki niej stanie się kimś potężniejszym, bardziej zdecydowanym i godnym dziedzictwa swojej rodziny.

Największą sprzeczność tej postaci Soule wydobywa zresztą bardzo wyraźnie. Człowiek głoszący, że należy pozwolić przeszłości umrzeć, nie potrafi przeżyć nawet kilku chwil bez oglądania się za siebie. Odrzuca Luke’a, Leię i Hana, ale bez przerwy szuka akceptacji martwego dziadka. Twierdzi, że zamierza stworzyć nowy porządek, a jednocześnie odwiedza miejsca związane z Vaderem niczym pielgrzym przemierzający kolejne sanktuaria.

Szkoda tylko, że tę wersję Kylo Rena otrzymujemy tak późno. „Skywalker. Odrodzenie” wszedł do kin w 2019 roku, a więc wiele lat przed polskim wydaniem omawianego albumu. Filmowa historia Bena Solo została zakończona, dyskusje wokół sequeli zdążyły przygasnąć, a dla ogromnej części widzów Kylo na zawsze pozostanie zmarnowanym antagonistą o interesującym punkcie wyjścia, lecz chaotycznie poprowadzonym rozwoju. Dopiero teraz kolejne komiksy próbują uporządkować jego motywacje i zbudować most między dwiema ostatnimi częściami trylogii.

Warto przy tym zaznaczyć, że nie patrzę na Bena Solo i Kylo Rena wyłącznie przez pryzmat Jacena Solo, czyli późniejszego Dartha Caedusa ze starego Expanded Universe. Podobieństwa między tymi postaciami są oczywiste: obaj pochodzą z rodziny obciążonej legendą, obaj odwracają się od bliskich i obaj schodzą na ciemną stronę, przekonani, że ich wybory służą czemuś większemu. Trudno więc dziwić się porównaniom, zwłaszcza wśród czytelników dobrze pamiętających dawny kanon.

Nie uważam jednak, by Kylo Rena należało oceniać wyłącznie jako słabszą wersję Dartha Caedusa. To dwa osobne byty, stworzone w innych realiach i oparte na nieco innych konfliktach. Jacen był bohaterem rozwijanym przez lata, a jego upadek wyrastał z doświadczeń wojennych, filozoficznych poszukiwań i przekonania, że tylko on potrafi ocalić galaktykę. Ben Solo jest przede wszystkim człowiekiem przygniecionym dziedzictwem własnej rodziny, manipulowanym od dzieciństwa i rozpaczliwie próbującym zbudować tożsamość na cudzym micie. Jeden staje się tyranem, ponieważ uwierzył we własną rację. Drugi próbuje zostać potworem, ponieważ nie wie, kim miałby być bez maski.

Dlatego w tej recenzji traktuję Kylo Rena jako samodzielną postać, a nie zamiennik Jacena Solo. Można żałować, że filmowa trylogia nie dała mu równie konsekwentnie poprowadzonej historii, ale nie ma sensu sprowadzać go do kopii bohatera z Legend. „Dziedzictwo Vadera” najlepiej działa właśnie wtedy, gdy pozwala Benowi Solo istnieć na własnych zasadach i rozwija te cechy, które od początku należały wyłącznie do niego.

Można oczywiście powiedzieć, że właśnie po to istnieje rozszerzone uniwersum. Problem pojawia się wtedy, gdy dodatkowa historia nie tyle wzbogaca filmy, ile musi tłumaczyć podstawowe decyzje ich głównego bohatera. Komiks powinien być uzupełnieniem, a nie instrukcją obsługi postaci, której twórcy kinowej trylogii nie potrafili konsekwentnie rozwijać.

Od strony graficznej album prezentuje się bardzo solidnie. Luke Ross dobrze radzi sobie zarówno z monumentalnymi lokacjami, jak i ze scenami akcji. Mustafar jest duszny, ciężki i niemal piekielny, Tatooine odpowiednio jałowe, a pałace i ruiny Naboo przypominają o dawnej świetności planety. Kylo wygląda groźnie, lecz nie zostaje całkowicie pozbawiony emocji. Ross potrafi pokazać jego niepewność drobną zmianą spojrzenia lub postawy, bez przesadnego eksponowania mimiki. Kolory Nolana Woodarda dobrze podkreślają różnice między odwiedzanymi światami, choć wizualnie album pozostaje raczej bezpieczny i nie próbuje wypracować szczególnie oryginalnego stylu.

Pierwszy tom nie jest pozbawiony problemów. Wyraźnie pełni funkcję wprowadzenia do większej historii, dlatego część wątków zostaje jedynie zasygnalizowana. Vaneé chwilami mówi zbyt zagadkowo, jakby każde jego zdanie musiało zapowiadać przyszłą tajemnicę, a kolejne etapy wyprawy zaczynają układać się według podobnego schematu: przybycie na planetę, odkrycie fragmentu przeszłości, konfrontacja i następna wskazówka. Czytelnik oczekujący opowieści samodzielnej może więc zamknąć album z poczuciem, że przeczytał dopiero pierwszy akt.

Mimo to „Rządy Kylo Rena” są udanym otwarciem serii. Soule dobrze zna zarówno historię Vadera, jak i psychikę jego wnuka, dlatego nie ogranicza się do prostego odcinania kuponów od popularności obu postaci. Tworzy opowieść o człowieku, który odziedziczył potężne nazwisko, ale nie potrafi zdecydować, które elementy rodzinnej historii chce przyjąć, a które zniszczyć.

To nadal nie jest pełna rehabilitacja Kylo Rena. Jeden komiks nie naprawi niespójności całej trylogii. Pokazuje jednak, że pod maską od początku kryła się postać znacznie ciekawsza niż filmowa imitacja Dartha Vadera. Największy żal budzi więc nie to, że Charles Soule próbuje dziś nadać jej głębię. Żal budzi fakt, że robi to dopiero wiele lat po tym, jak filmy powinny były wykonać tę pracę same.

[WSPÓŁPRACA REKLAMOWA] Egzemplarz komiksu na potrzeby recenzji dostarczył wydawca. Wydawca nie miał wpływu na moją opinię i nie czytał tekstu przed publikacją.

Polecana lektura

"Dziedzictwo Vadera. Rządy Kylo Rena"

To jest link afiliacyjny. Kupując za jego pomocą, wspieracie rozwój bloga, a cena dla Was pozostaje bez zmian.

Sprawdź cenę w Gildii

Zamieszczone w recenzji obrazy pochodzą z omawianego komiksu i zostały wykorzystane wyłącznie w celach informacyjnych oraz promocyjnych, w ramach dozwolonego użytku recenzenckiego. Nie są w żaden sposób używane ani udostępniane w celach szkolenia systemów sztucznej inteligencji.

Jak zwykle przy tej kolekcjonerskiej edycji, najwięcej frajdy sprawiły mi materiały dodatkowe. Czytając „Wielki rów" jako dzieciak, brałem go za kolejną zabawną historyjkę o kłócących się Galach. Dopiero teraz dowiedziałem się, ile drugiego dna kryje ten album.

Rów, który dzieli. Wtedy Berlin, dziś nas

Jak czytamy w dodatku, tytułowy rów to bezpośrednie nawiązanie do muru berlińskiego. Uderzo umieścił go w samym środku wioski, żeby odwołać się do jednego z symboli podzielonego świata drugiej połowy XX wieku. Sam autor wspominał, że Niemcy początkowo nie rozszyfrowali tego tropu. Byli zaskoczeni, gdy wyjaśnił im, o co chodzi.

Komiks czytali też Francuzi i odebrali go po swojemu. Album ukazał się w 1980 roku, w szczycie zaciętej kampanii prezydenckiej. Jak czytamy w dodatku, kraj był wówczas podzielony na dwa obozy, giscardowski i socjalistyczny, a hasło o „Francji przeciętej na pół" krążyło na ustach wszystkich.

I tu „Wielki rów" okazuje się zaskakująco aktualny. Wioska podzielona rowem, dwóch przywódców przekonanych o własnej racji, sąsiedzi patrzący na siebie spode łba. Brzmi znajomo? W dzisiejszej Polsce ten rów bywa równie głęboki, tyle że biegnie przez rodzinne stoły przy świątecznym obiedzie. Autorzy dodatku zwracają uwagę, że obaj wodzowie kierują się wyłącznie żądzą władzy, a nie dobrem wspólnym.

Uderzo puszcza oko do wielkiej sztuki

Kolejna rzecz, której jako nastolatek zupełnie nie wyłapałem, to gęsta sieć odniesień do sztuki. Jak zauważają redaktorzy dodatku, Segregacjoniks w ostatnim kadrze pierwszej planszy został sportretowany w królewskiej pozie nawiązującej do słynnego portretu Ludwika XIV pędzla Hyacinthe'a Rigauda.

Zagubieni w trawie legioniści wyglądają jak wyjęci z „Podróży Guliwera" Swifta. Paskudniks cytuje bajkę La Fontaine'a. Miłość Komiksa i Fanzyny to z kolei wprost inspirowana „Romeem i Julią" opowieść o uczuciu rozkwitającym mimo wrogości rodzin. Nie brakuje też nawiązań do Tarzana.

Same imiona zakochanej pary też nie są przypadkowe. Komiks nosi raczej oczywiste do rozszyfrowania imię. Fanzyna to mrugnięcie okiem do czytelnika, bo w tamtym czasie we Francji rozkręcała się moda na amatorskie fanziny, często poświęcone właśnie komiksom. Uderzo, choć sam przyznawał, że czyta mniej niż Goscinny, upakował w tym albumie tyle nawiązań, że starczyłoby na osobny esej.

Kobiety wychodzą na pierwszy plan

Osobny akapit należy się wspomnianej Fanzynie. To właśnie w „Wielkim rowie" postaci kobiece zyskują na znaczeniu. Fanzyna nie jest tradycyjną, kłótliwą żoną w typie Dobrominy. Nie jest też zwykłą ikoną piękna jak Falbala. Ma silny charakter i autentyczną osobowość, a co najważniejsze, to ona rozwiązuje w finale całą sytuację, prowokując bezpośrednią walkę o władzę między ojcem a przyszłym teściem. Później takich bohaterek w komiksach o Asteriksie będzie więcej. To efekt światopoglądu Uderzo, ale też zmieniających się obyczajów społecznych.

Skąd wziął się Idefiks?

Przy dodatkach zostańmy jeszcze chwilę, bo stąd wyłapałem najbardziej rozbrajającą ciekawostkę. Idefiks, ukochany piesek Obeliksa, wcale nie był zaplanowaną postacią. Autorzy początkowo wcale nie chcieli go wprowadzać. Pojawił się przypadkiem, jako drobny szczegół w tle jednego z kadrów, i dopiero gdy okazało się, jak bardzo polubili go czytelnicy, na stałe dołączył do ekipy dzielnych Galów. Całą historię awansu małego kundelka na etatowego bohatera serii opisano szczegółowo w obszernym materiale dodatkowym.

Uderzo zdał egzamin

Uderzo bał się tego albumu. W dodatku przeczytamy jego szczere wyznania o niepewności i tremie przed premierą. Sam mówił, że tworzył scenariusz z niepokojem i traktował to niemal jak pokerową zagrywkę. Przyznał, że gdyby kolejne dwa albumy się nie udały, poddałby się.

Udało się. Nakład ponad dwóch milionów egzemplarzy rozszedł się w całości, a jeden z dziennikarzy był przekonany, że scenariusz napisał jeszcze przed śmiercią sam Goscinny. Uderzo uznał tę opinię za największy komplement. Dobrze go rozumiem. Choć wiedziałem, że to jego pierwszy solowy album, ani przez chwilę nie poczułem, że czegoś tu brakuje. Duch Goscinnego unosi się nad całą historią, w kalamburach, w hołdach dla La Fontaine'a i Szekspira, w miękkim sercu Obeliksa. Uderzo przyznawał, że przy każdym gagu myślał o René i zastanawiał się, czy przyjaciel byłby z niego dumny.

Jeśli jesteście fanami przygód Asteriksa i Obeliksa, „Wielki rów" w tej edycji obowiązkowo powinien znaleźć się na Waszej półce. Zwłaszcza jeśli, podobnie jak ja, baliście się, że po odejściu Goscinnego seria nie będzie już tą samą. Materiały dodatkowe pokazują, ile pracy i szacunku dla zmarłego przyjaciela włożył Uderzo w ten album. A sam komiks bawi dokładnie tak, jak powinien. Naprawdę warto!

Letnia wyprzedaż w Egmoncie -60%

To jest link afiliacyjny. Kupując za jego pomocą, wspieracie moją pracę, a cena dla Was pozostaje bez zmian.

[WSPÓŁPRACA REKLAMOWA] Egzemplarz komiksu na potrzeby recenzji dostarczył wydawca. Wydawca nie miał wpływu na moją opinię i nie czytał tekstu przed publikacją.

Odwiedź sklep

To jest link afiliacyjny. Kupując za jego pomocą, wspieracie moją pracę, a cena dla Was pozostaje bez zmian.

„We wnętrzu Ziemi” to drugi tom kolekcji komiksowych adaptacji książek amerykańskiego pisarza Edgara Rice’a Burroughsa (1875–1950), którego dzieła weszły do kanonu powieści przygodowo-fantastycznych. Album zbiorczy historii o Pellucidarze zawiera obie części wydania francuskiego.

1917 rok. Dwaj Amerykanie, genialny naukowiec Abner i młody awanturnik David, testują możliwości maszyny do przemieszczania się głęboko pod ziemią. Niespodziewanie docierają do krainy pełnej niezwykłej roślinności, olbrzymich zwierząt, latających potworów, humanoidów z epoki kamienia i demonicznych władców żywiących się ludzkim mięsem... Dokąd trafili śmiałkowie i czy będą w stanie przetrwać w świecie, gdzie czyhają same niebezpieczeństwa? Przed nimi ciąg szaleńczych walk na śmierć i życie, zanim dostaną szansę powrotu do domu.

Scenariusz komiksu napisał Jean-David Morvan, francuski autor doskonale znany polskiemu czytelnikowi z serii fantastycznych „Armada”, „Navis”, „Książęta demony” czy „Pożoga”. Rysunki są dziełem argentyńskiego grafika Rafaela Ortiza, współtwórcy wielu one-shotów społecznych, historycznych i reportażowych (m.in. „L’envers des nuages”, „L’hôtel de Brienne”, „Magnum Générations”). Premiera 12 sierpnia, tłumaczyła Maria Mosiewicz.

Album na stronie wydawcy:

Zamów komiks

To jest link afiliacyjny. Kupując za jego pomocą, wspieracie moją pracę, a cena dla Was pozostaje bez zmian.

Po zaginięciu rodziny dzieci trafiają pod opiekę pustelnika i muzyka. Później uczą się czytania nut w religijnym pensjonacie. Kolejnym opiekunem rodzeństwa zostaje margrabia, który otwiera przed nimi świat instrumentów oraz dworskich występów. Ich droga prowadzi z ubogiej osady do pałaców europejskich miast.

Dupuis opisuje komiks jako osadzoną w XVIII wieku opowieść o talencie, ambicji i ciężarze, jaki niesie artystyczne powołanie.

Francuskojęzyczne wydanie „Soli Deo Gloria” ukazało się 3 października 2025 roku nakładem Dupuis. Album ma 280 stron, twardą oprawę i format 24 × 32 cm. Rysunki utrzymano głównie w czerni i bieli, a kolor pojawia się w wybranych scenach związanych z muzyką.

Komiks otrzymał nagrodę za najlepszy album festiwalu Quai des Bulles 2025 oraz Prix BD Fnac–France Inter 2026. Zwyciężył też w głosowaniu BDstagram 2025 i zdobył nagrodę księgarzy Canal BD. W marcu 2026 roku Jean-Christophe Deveney odebrał Prix René Goscinny dla najlepszego scenarzysty.

Lost In Time nie podało jeszcze daty premiery, ceny ani parametrów polskiego wydania.

Sklep Lost In Time Sklep Lost In Time na Allegro Komiksy Lost In Time w Gildii

Jak czytamy w zagranicznych zapowiedziach, bohaterami są Lene i jej 12-letni syn André. Po rozstaniu z ojcem chłopca przeprowadzają się z Aarhus na słabo zaludnioną wyspę Lyngø. Matka chce uporządkować życie, pracuje na Uniwersytecie w Aarhus i spędza wolny czas na surfowaniu. André od początku źle znosi wyjazd. Tęskni za dawnym domem, zamyka się w sobie i obwinia matkę za sytuację rodziny. W tle pozostaje tajemnica dotycząca jego ojca.

Katalog Danish Comics opisuje „The Ocean”, bo pod takim tytułem komiks jest prezentowany zagranicznym wydawcom, jako historię o decyzjach prowadzących do fatalnych konsekwencji. Ważna jest tu druga zasada termodynamiki. Według oficjalnego opisu „Havet” wyrasta z założenia, że nieporządek we wszechświecie stale rośnie. Fizyka została użyta jako mechanizm rodzinnego dramatu: porządek zaprowadzony w jednym miejscu wywołuje chaos gdzie indziej.

Los Kraba nie podał jeszcze daty premiery, ceny ani parametrów polskiej edycji. Wydawca poinformował jedynie, że prace nad albumem trwają.

Odwiedź sklep

To jest link afiliacyjny. Kupując za jego pomocą, wspieracie moją pracę, a cena dla Was pozostaje bez zmian.

„Batman. Miasto szaleństwa” to kolejny komiks, który ukazał się niedawno dzięki wydawnictwu Egmont w linii DC Black Label. Album zbiera trzy zeszyty miniserii „Batman: City of Madness”, pierwotnie wydanej przez DC Comics. Za polski przekład odpowiada Tomasz Sidorkiewicz.

Za stworzenie komiksu w pełni odpowiada Christian Ward. Brytyjski twórca od lat jest kojarzony z malarską, mocno psychodeliczną oprawą takich komiksów jak „ODY-C”, „Black Bolt”, „Invisible Kingdom” czy „Aquaman: Andromeda”. Stworzenie własnej historii o Batmanie było jednym z projektów, które nosił w głowie od lat. Na szczęście dla czytelników wreszcie udało mu się ten pomysł w pełni zrealizować.

A o czym opowiada ta historia? Jednym z jej punktów wyjścia jest spotkanie Batmana z Harveyem Dentem w Arkham. Two-Face twierdzi, że w jego głowie pojawił się trzeci głos, który nie należy ani do dobrej, ani do złej strony jego osobowości. Harvey odbiera go jako sygnał nadawany z miejsca ukrytego głęboko pod miastem. Szybko okazuje się, że pod ulicami Gotham naprawdę istnieje jego drugie, potwornie zniekształcone odbicie. Dolne Gotham przez lata żywiło się strachem, nienawiścią i cierpieniem mieszkańców powierzchni, a przejścia prowadzącego do tego świata strzegł Trybunał Sów. Teraz jednak coś zaczyna przedostawać się na górę.

W tym samym czasie do Gotham przyjeżdża Jevoney, nastolatek z jasno określonym celem. Chce odnaleźć człowieka odpowiedzialnego za śmierć jego ojca i sam wymierzyć mu sprawiedliwość. Jest przekonany, że gniew wystarczy mu za plan, jednak szybko trafia na ludzi i siły, o których istnieniu nie miał pojęcia. Jevoneyem interesuje się Batman z Dolnego Gotham - wynaturzona wersja Mrocznego Rycerza (mająca w sobie coś z lovecraftowskiego świata), pozbawiona zasad Bruce’a i poszukująca własnego Robina. Dla chłopaka próbującego nadać sens swojej krzywdzie taka propozycja może okazać się niebezpiecznie kusząca.

Nad wszystkim unosi się jeszcze głos Alfreda. Ward pokazuje jego zmęczenie, niepokój i coraz większe wątpliwości dotyczące nocnej działalności Bruce’a. Alfred ogląda nagrania z maski, czyta raporty i próbuje ustalić, czy człowiek, którego wspiera od lat, nadal panuje nad własną krucjatą. Kiedy granica między dwoma Gotham zaczyna pękać, Batman zostaje zmuszony do współpracy z Trybunałem Sów i zejścia do świata, w którym znajome obsesje przybrały fizyczne, odrażające kształty. Musi powstrzymać własnego sobowtóra, ale przede wszystkim dotrzeć do Jevoneya, zanim ktoś przekona chłopaka, że najlepszą odpowiedzią na doznaną krzywdę jest przekazanie jej dalej.

I właśnie w tym miejscu Ward pokazuje, że nie interesuje go zwykłe starcie Batmana z kolejnym potworem. Dolne Gotham jest efektownym pomysłem, ale najważniejsze rzeczy dzieją się nie w tunelach, lecz w głowach bohaterów. Każdy z nich próbuje poradzić sobie z tym, co pękło w nim samym. Harvey rozmawia z głosami, Arnold Wesker oddaje część siebie lalce, Jevoney zamienia żałobę w plan zemsty, a Bruce od lat przekuwa traumę w nocną krucjatę. Ward nie stawia między nimi znaku równości, ale bardzo świadomie pokazuje, że wszyscy uruchamiają podobny mechanizm. Każdy próbuje nadać bólowi formę, nazwę i cel, bo inaczej ten rozsadzi go od środka. To dla mnie najciekawsza warstwa tej opowieści. Potwory z dołu robią wrażenie, ale prawdziwy niepokój pojawia się wtedy, gdy zaczynam dostrzegać, jak niewiele dzieli bohatera od kogoś, kto pozwolił własnej krzywdzie przejąć stery.

Świetnie wypada Harvey Dent, ponieważ Ward nie sprowadza go do charaktersytcyznych dla niego cech. Trzeci głos nie służy wyłącznie jako fabularny alarm mający wysłać Batmana pod ziemię. Burzy porządek, do którego Harvey zdążył się przyzwyczaić. Nawet jego choroba podlegała dotąd określonym zasadom, a teraz w jego psychikę wdziera się coś, czego nie potrafi nazwać ani kontrolować. Dzięki temu Two-Face przestaje na chwilę być złoczyńcą wykorzystywanym w kolejnej historii, a staje się człowiekiem autentycznie przerażonym tym, że we własnej głowie nie zna już wszystkich lokatorów.

Podobnie wypada Jevoney. Ward nie przedstawia go wyłącznie jako chłopaka, którego należy uratować przed złym Batmanem. Jego gniew jest zrozumiały, a potrzeba wymierzenia sprawiedliwości nie bierze się z młodzieńczego kaprysu. Dlatego zainteresowanie ze strony Batmana z Dolnego Gotham ma tak nieprzyjemny sens. Potwór nie musi go łamać. Wystarczy, że nazwie zemstę misją i wręczy mu kostium. Na uwagę zasługuje również sposób, w jaki Ward przedstawia Arnolda Weskera i Scarface’a.

Najwięcej emocji wywołuje jednak Alfred. Jego spojrzenie sprowadza całą tę historię z poziomu kosmicznego horroru do rezydencji, w której ktoś od lat czeka na powrót Bruce’a. Alfred obserwuje, liczy zużyty sprzęt, analizuje nagrania i próbuje uchwycić moment, w którym pomoc zamieniła się w podtrzymywanie obsesji. Bardzo mnie ten wątek uwierał, bo Ward dotyka pytania, którego większość historii o Batmanie woli nie zadawać: co czuje człowiek, który kocha Bruce’a, widzi jego kolejne rany, a mimo to każdego dnia pomaga mu znów wyjść na ulice? Batman z Dolnego Gotham nie jest więc jedynie wynaturzonym sobowtórem. Pokazuje, dokąd może zaprowadzić ta sama droga, gdy zabraknie ostatnich hamulców, zasad i ludzi gotowych powiedzieć „dość”.

Akcja przez długi czas utrzymuje dobre tempo. Ward nie spieszy się z pełnym odsłonięciem Dolnego Gotham, lecz stopniowo dokłada kolejne sygnały, głosy i pęknięcia. Dzięki temu zejście pod miasto staje się czymś więcej niż szybkim przejściem do kolejnego poziomu gry. Podobało mi się również wykorzystanie Trybunału Sów. Organizacja zwykle przedstawiana jako wszechpotężna siła kontrolująca Gotham tutaj przypomina grupę zarządców, którzy przez lata pilnowali problemu, nie próbując go naprawdę rozwiązać. Ich chłód, wyrachowanie i gotowość do poświęcenia ludzi są znacznie bardziej przekonujące niż kolejne deklaracje o panowaniu nad miastem.

Scenariusz zaczyna się jednak chwiać, gdy liczba pomysłów przestaje mieścić się w trzech zeszytach. Ward otwiera kilka bardzo ciekawych drzwi, ale przez część z nich jedynie zagląda. Wątki dotyczące Trybunału, natury Dolnego Gotham i przemian Harveya mogłyby dostać znacznie więcej miejsca. Finał przyspiesza właśnie wtedy, gdy narracja powinna zwolnić i dać decyzjom bohaterów należycie wybrzmieć. Nie wszystkie wątki znajdują przekonujące rozwiązanie, a część odpowiedzi pojawia się szybciej, niż pozwalałoby na to wcześniejsze budowanie napięcia. Mimo to Ward nie gubi najważniejszego - emocjonalnego sensu całej opowieści.

Graficznie „Miasto szaleństwa” najbliżej ma oczywiście do albumu „Batman. Azyl Arkham. Poważny dom na poważnej ziemi”. Christian Ward, podobnie jak Dave McKean, nie rysuje Gotham w sposób realistyczny i uporządkowany. Bardziej interesuje go to, jak miasto wygląda w głowach bohaterów. Kreska rozpływa się więc w plamach, przecierkach, brudnych fakturach i gwałtownych kontrastach. Twarze bywają konkretne i czytelne, by po chwili niemal zniknąć pod naporem koloru albo rozpaść się razem z emocjami postaci. McKean budował swój koszmar za pomocą fotografii, kolażu i malarskiego brudu, zamykając wszystko w klaustrofobicznej przestrzeni. Ward podąża w podobnym kierunku, lecz robi to bardziej współcześnie, neonowo i kosmicznie. Jego Gotham nie gnije w cieniu. Świeci niezdrowym blaskiem niczym od dawna chory organizm, którego objawy dopiero teraz stały się widoczne.

Równie ważne jest kadrowanie. Ward nie trzyma się jednego rytmu planszy, ponieważ jej porządek zmienia się wraz z psychiką bohaterów. W spokojniejszych scenach kompozycja pozostaje czytelna, ale gdy na pierwszy plan wychodzi Dolne Gotham, ramy zaczynają się łamać, obrazy nachodzą na siebie i nie zawsze od razu wiadomo, gdzie zatrzymać wzrok. Kolory robią tu kawał dobrej roboty - nie tyle opisują świat, ile oddają jego temperaturę emocjonalną. Czułem podczas lektury, że coś stale napiera na plansze od drugiej strony i próbuje wydostać się razem z bohaterami. Momentami ten wizualny nadmiar męczy i odbiera scenom czytelność, ale trudno uznać go za przypadek. Ward chce, byśmy w Dolnym Gotham nie czuli się wygodnie. Pod tym względem osiąga podobny efekt jak McKean - nie pozwala nam jedynie oglądać szaleństwa. Każe na chwilę wejść w samo szaleństwo.

Autor nie buduje tej historii typwo pod fanów Batmana i to jest mega plus dla niego. Nie trzeba znać połowy batmanowej biblioteki, żeby wejść w ten świat, bo autor korzysta z istniejącej mitologii, ale nie urządza z niej testu wiedzy. Najważniejsza okazuje się dla niego rzecz znacznie prostsza i przez to mocniejsza: chwila, w której cudzy ból staje się narzędziem. Ward pokazuje, jak łatwo skrzywdzonego człowieka można przekonać, że zemsta jest sprawiedliwością, obsesja obowiązkiem, a maska lekarstwem. Nie udziela przy tym wygodnej odpowiedzi na pytanie, czy symbol Batmana ratuje ludzi, czy czasami jedynie uczy ich lepiej ukrywać własne rany. To właśnie ta niejednoznaczność przekonała mnie najbardziej. Nie dostałem kolejnego hymnu na cześć Mrocznego Rycerza ani taniej dekonstrukcji próbującej udowodnić, że Bruce od początku był szaleńcem. Ward zostawia go pomiędzy tymi skrajnościami - i właśnie tam Batman okazuje się najciekawszy.

Problem w tym, że autor nie rozwija wszystkich postaci równie dobrze. Jevoney jest bardzo potrzebny całej opowieści, ale poza żałobą i gniewem niewiele dowiadziałem się o nim jako o zwyczajnym chłopaku. Rozumiem jego decyzje, lecz chwilami widzę w nim bardziej nośnik głównego tematu niż pełnego bohatera. Podobnie jest z Batmanem z Dolnego Gotham. Jako pomysł, zagrożenie i potworne odbicie Bruce’a działa znakomicie, ale brakuje mu własnej osobowości. Ward tak mocno chce uczynić z niego symbol, że nie pozwala mu stać się kimś naprawdę nieprzewidywalnym.

Zdarza mu się również przesadnie ufać ciężarowi własnych monologów. Niektóre kwestie brzmią tak, jakby każda z nich musiała od razu nadawać się do zapisania na okładce albo wykorzystania w zwiastunie. Przy opowieści o szaleństwie odrobina ciszy, brudu i zwyczajnej ludzkiej niezręczności zrobiłaby więcej niż kolejne zdanie dźwigające całą filozofię Gotham.

„Bat-Man: Pierwszy rycerz”. Recenzja komiksu

Recenzja komiksu „Bat-Man: Pierwszy rycerz” od Egmontu. Mroczne Gotham 1939 roku, pulpowe korzenie Batmana, noir, groza i świetne rysunki Mike’a Perkinsa do ciekawej opowieści Dana Jurgensa.

Blog o komiksach - Twój przewodnik po świecie komiksów!Grzybek

Ostatecznie „Batman. Miasto szaleństwa” nie jest albumem bez skaz, ale ma coś, czego coraz częściej brakuje komiksom o największych ikonach popkultury - własny charakter. Nie przypomina produktu ułożonego według bezpiecznej instrukcji, nie próbuje zadowolić wszystkich i nie udaje, że kolejna historia o Bruce’ie Wayne’ie musi koniecznie prowadzić do jeszcze większego widowiska. Ward proponuje Batmana dla czytelników, którzy lubią, gdy za maską i mitologią kryje się coś bardziej niepokojącego niż następny złoczyńca do pokonania. Miłośnicy klasycznej opowieści detektywistycznej mogą się od tej wizji odbić, ale jeśli ktoś ceni autorskie, dziwne i świadomie niewygodne historie, powinien dać się jej wciągnąć.

Nie będę udawał, że wszystko tutaj działa równie dobrze, ale wolę taki komiks - momentami przesadzony, nierówny i zbyt ciasny dla własnych pomysłów - niż kolejną poprawną historię o gacku. Ward ryzykuje, czasami się potyka, ale ani przez chwilę nie chowa się za cudzą wizją Batmana.

Polecam!

Polecana lektura

"Batman. Miasto szaleństwa"

To jest link afiliacyjny. Kupując za jego pomocą, wspieracie rozwój bloga, a cena dla Was pozostaje bez zmian.

Sprawdź cenę w Gildii

[Współpraca reklamowa] Komiks do przygotowania recenzji otrzymałem od wydawnictwa Egmont. Wydawnictwo nie miało żadnego wpływu na moją ocenę.

Pierwsza seria obejmuje:

• „Batman” #1 z 2011 roku, scenariusz Scott Snyder, rysunki Greg Capullo;
• „Batman” #1 z 2016 roku, scenariusz Tom King, rysunki David Finch;
• „Batman: Dark Patterns” #1 Dana Wattersa i Haydena Shermana;
• „Batman: White Knight” #1 napisany i narysowany przez Seana Murphy’ego.

Pierwszy z tych zeszytów otwiera historię o Trybunale Sów. Komiks Toma Kinga rozpoczyna run autora i prowadzi do albumu „Gotham to ja”. Pozostałe dwa tytuły odsyłają do zbiorczych wydań „Dark Patterns” oraz „White Knight”.

DC Comics has announced the "Start Here" initiative, with $1 jumping-on points for new readers! It releases on September 2:

1.Batman (2011) #1
2.Batman (2016) #1
3.Batman: Dark Patterns #1
4.Batman: White Knight #1 pic.twitter.com/nw7ZcnAdjf

— DCU Updates (@dcuworld) August 1, 2026

Zeszyty będą miały wspólne oznaczenie „Start Here!” i cenę okładkową wynoszącą 1 dolara.

„Start Here” przypomina pomysł stojący za linią DC Compact Comics, rozwijaną od 2024 roku. W jej ramach DC wydaje kompletne historie w miękkiej oprawie, formacie 5,5 na 8,5 cala i cenie 9,99 dolara. U nas DC Compact wydaje Egmont.

W pierwszej odsłonie „DC Start Here” znalazły się wyłącznie komiksy o Batmanie. Wszystkie cztery mają trafić do amerykańskich sklepów komiksowych 2 września.

Letnia wyprzedaż w Egmoncie -60%

To jest link afiliacyjny. Kupując za jego pomocą, wspieracie moją pracę, a cena dla Was pozostaje bez zmian.

Nagroda obejmuje twórczość z zakresu grafiki, ilustracji, rysunku satyrycznego i komiksu. Zgłaszana artystka musi być pełnoletnia oraz posiadać dorobek pozwalający na ocenę jej pracy. W formularzu należy przedstawić dotychczasowe osiągnięcia kandydatki i uzasadnić nominację.

Spośród wszystkich zgłoszeń jury wybierze pięć finalistek. Ich nazwiska zostaną ogłoszone 22 października. Ostateczną decyzję podejmie Zuzanna Lipińska, córka Ha-Gi. Laureatkę poznamy 22 listopada podczas wydarzenia Niech Żyje Komiks. Nagroda ma charakter pieniężny, a jej wysokość będzie zależała od wyniku licytacji prac satyrycznych i komiksowych. Cały uzyskany w ten sposób dochód trafi do zwyciężczyni.

Odwiedź sklep

To jest link afiliacyjny. Kupując za jego pomocą, wspieracie moją pracę, a cena dla Was pozostaje bez zmian.

Nagroda została ustanowiona w 2023 roku przez Muzeum Karykatury w Warszawie, Fundację Zwykłe Życie oraz Zuzannę Lipińską. Jej patronką jest Anna Gosławska-Lipińska, znana jako Ha-Ga, jedna z najważniejszych polskich rysowniczek satyrycznych XX wieku. Przez blisko czterdzieści lat publikowała w „Szpilkach”, zajmowała się również ilustracją książkową, plakatem i projektowaniem graficznym.

Dotychczas Nagrodę Ha-Gi otrzymały Renata Gąsiorowska w 2023 roku, Marta Tomiak w 2024 roku i Agata Chudzik w 2025 roku. Formularz zgłoszeniowy oraz pełny regulamin są dostępne na stronie Muzeum Karykatury.

Źródło: Muzeum Karykatury im. Eryka Lipińskiego

W dwóch pierwszych tomach trylogii – „Tajemnicach kurhanu” i „Diabelskich sprawkach”, mnożyły się zagadkowe wydarzenia w obozie i wokół obozu archeologów pracujących nad wykopaliskami w prasłowiańskim kurhanie.

Historia rozpoczęta w pierwszym, a kontynuowana w drugim tomie, zmierza do rozwiązania. Prace wykopaliskowe na Uroczysku przynoszą pierwsze znaczące odkrycia, ale wciąż nie wiadomo, kto od początku próbuje przeszkodzić archeologom. Wyjaśnienia wymaga również legenda o ukrytym skarbie diabła Kuwasy.

W finałowym tomie zagadka archeologiczna splata się z coraz bardziej skomplikowanymi relacjami pomiędzy uczestnikami wykopalisk a mieszkańcami okolicy. Dramatyczne wydarzenia stopniowo zmieniają wzajemną nieufność, a poszukiwanie odpowiedzi prowadzi bohaterów do zaskakującego zakończenia.

Klasyczna przygoda opowiedziana obrazem

Mieczysław Sarna przełożył narrację znaną z powieści na język kadrów, dialogów, światła i szczegółowo rekonstruowanych miejsc. Zachował przy tym atmosferę pierwowzoru: archeologiczną tajemnicę, prowincjonalne miasteczko, mokradła, kurhan, kolegiatę oraz świat młodego Tomasza, zanim jeszcze stał się znanym czytelnikom Panem Samochodzikiem.

Autor od wielu lat jest związany ze światem stworzonym przez Zbigniewa Nienackiego. Wcześniej przygotowywał ilustracje do książek wydawanych przez Wydawnictwo Warmia, a pomysł stworzenia komiksów opartych na przygodach Pana Samochodzika rozwijał już na początku XXI wieku. Pierwszy tom adaptacji „Uroczyska” był gotowy kilka lat przed ukazaniem się drukiem, a realizację projektu poprzedziły starania o znalezienie wydawcy i uzyskanie praw do publikacji.

W rozmowach poświęconych swojej pracy Sarna podkreślał, że od początku zależało mu na zachowaniu tożsamości bohatera, realiów epoki i możliwie dużej wierności wobec literackiego kanonu. Nie oznaczało to jednak mechanicznego przeniesienia książki do kolejnych dymków. Narracja charakterystyczna dla prozy lat 50. musiała zostać przekształcona w sceny, dialogi i obrazy, które samodzielnie prowadzą opowieść.

Twórca sięga przy tym do tradycji klasycznego polskiego komiksu. Wśród swoich inspiracji wymieniał m.in. Grzegorza Rosińskiego, Bogusława Polcha, Janusza Christę i twórców publikujących w magazynach „Relax” oraz „Świat Młodych”. Ważnym elementem jego adaptacji pozostają także drobne szczegóły i nawiązania przeznaczone dla najbardziej uważnych fanów twórczości Nienackiego.

Finał — czy początek większej kolekcji?

– „Uroczysko” jest projektem unikatowym, ponieważ łączy klasykę polskiej literatury przygodowej z formatem, który pozwala pokazać ją kolejnemu pokoleniu czytelników. Mieczysław Sarna stworzył nie tylko ilustracje, ale kompletny, konsekwentny świat komiksowy, w którym zachowany został klimat prozy Zbigniewa Nienackiego. Mamy nadzieję, że finał tej trylogii nie będzie końcem komiksowej drogi Pana Samochodzika, lecz początkiem większej kolekcji adaptacji – mówi Tomasz Michałowski z Wydawnictwa Siedmioróg.

Sam autor przyznawał wcześniej, że przygotował już scenariusze kolejnych komiksów osadzonych w świecie Pana Samochodzika. Możliwość kontynuowania projektu uzależniał jednak od zainteresowania wydawcy oraz odbioru dotychczasowych albumów przez czytelników.

„Skarby i sekrety” mogą zainteresować zarówno młodszych odbiorców, którzy po raz pierwszy spotkają Tomasza i jego niezwykły świat, jak i czytelników wychowanych na powieściach Nienackiego. To wakacyjna historia łącząca zagadkę, archeologię, humor i przygodę — a zarazem okazja, aby rodzice i dzieci odkryli razem jednego z najbardziej charakterystycznych bohaterów polskiej literatury popularnej.

Informacje o książce

Tytuł: „Pan Samochodzik. Uroczysko. Tom 3: Skarby i sekrety”
Autor tekstu: Zbigniew Nienacki
Scenariusz adaptacji i ilustracje: Mieczysław Sarna
Wydawnictwo: Siedmioróg
Premiera: 31 lipca 2026 roku
Liczba stron: 48
Oprawa: twarda
Format: 205 × 285 mm
Druk: pełnokolorowy
Kategoria wiekowa: od 12 lat
Cena detaliczna: 34,99 zł
ISBN: 978-83-8279-660-5

Źródło: Informacja prasowa

Artyści opowiedzą o swoich doświadczeniach związanych z pobytem rezydencyjnym, pracy nad komiksami oraz planach na kolejne projekty.

Stanisława Pająk-Kukułka jest absolwentką grafiki na Akademii Sztuk Pięknych w Katowicach. Zajmuje się komiksem, ilustracją, malarstwem, a także tkaniną i nicią. W swojej twórczości chętnie sięga po motywy codzienności, nadając im nieoczywistą i czasami niepokojącą formę.

Artystka otrzymała trzecią nagrodę za projekt publikacji komiksowej podczas Międzynarodowego Festiwalu Komiksu i Gier w Łodzi w 2024 roku. Rok później zdobyła wyróżnienie na międzynarodowym przeglądzie książki studenckiej Bookvision w Ostrawie.

Malo Farnoux ukończył ilustrację w Haute École des Beaux-Arts du Rhin w Strasburgu. Jego pierwszym komiksem dla dzieci były „Les vacances de Nana et Nini”, wydane w 2024 roku przez Biscoto. W 2025 roku ukazał się jego kolejny album, „Moumou 1er”. Autor tworzy również komiksy autobiograficzne przeznaczone do samodzielnego publikowania w formie zinów.

Rezydencje komiksowe Kraków–Angoulême są częścią programu rezydencyjnego Kraków Miasto Literatury UNESCO. Za pobyt artystów w Krakowie odpowiada Fundacja Muzeum Komiksu. Francuskim partnerem projektu jest Cité internationale de la bande dessinée et de l’image.

Spotkanie odbędzie się w piątek, 7 sierpnia 2026 roku, o godz. 18:00 w Muzeum Komiksu przy ul. Sarego 7/10A w Krakowie.