130 lat temu urodził się Marian Walentynowicz. To on nadał twarz Koziołkowi Matołkowi

Marian Walentynowicz urodził się dokładnie 130 lat temu - 20 sierpnia 1896 roku.

Z Petersburga do Warszawy

Marian Walentynowicz urodził się 20 sierpnia 1896 roku w Petersburgu. W 1915 roku ukończył ośmioklasowe Gimnazjum Klasyczne, otrzymując złoty medal za wyniki w nauce. Rok później rozpoczął naukę w Instytucie Inżynierów Cywilnych.

W 1917 roku zgłosił się na ochotnika do I Korpusu Wschodniego gen. Józefa Dowbora-Muśnickiego, w którym służył aż do rozwiązania formacji w maju 1918 roku. Podczas wojny polsko-bolszewickiej walczył w 1. Pułku Ułanów Krechowieckich. Dwukrotnie został odznaczony Krzyżem Walecznych.

Po wojnie wrócił na studia. Był asystentem prof. Zygmunta Kamińskiego w Katedrze Rysunku Odręcznego i działał w Towarzystwie Opieki nad Zabytkami. W 1923 roku prof. Stanisław Noakowski powierzył mu prace przy przebudowie pałacu w Korczewie. Rok później Walentynowicz dołączył do zespołu plastyków, który pod kierunkiem Karola Frycza dekorował Polską Wystawę Przemysłową w Konstantynopolu. Studia na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej ukończył w 1932 roku.

Człowiek, który narysował Koziołka Matołka

Walentynowicz współpracował m.in. z "Tygodnikiem Ilustrowanym", "Z Całego Świata", "Kurierem Warszawskim", "Naokoło Świata" i "Małym Dziennikiem". Ilustrował także książki dla dzieci, w tym baśnie Andersena, braci Grimm oraz "Baśnie z tysiąca i jednej nocy".

Największą popularność przyniosła mu współpraca z Kornelem Makuszyńskim. W latach 1932-1934 stworzyli czterotomową historię przygód Koziołka Matołka, który stał się jedną z ikon polskiej literatury dziecięcej.

Nie był to jedyny bohater narysowany przez Walentynowicza. Artysta stworzył także wizerunki m.in. małpki Fiki-Miki, pani Kunegundy Sitko, Walusia, Tchórzaczka, Jurka Czupurka, Osła Kłapoucha, Stracha na Wróble, Piecyka i Rzepki, Walentego Pompki, Jurka Prztyka, Felka Tarapaty, Pifa i Pafa, Don Kichota oraz Niedźwiadka Kosmatka.

Podróżnik, pedagog i organizator

W latach 1932-1939 prowadził Pracownię Szczegółu Architektonicznego i Akwareli w Żeńskiej Szkole Architektury im. Stanisława Noakowskiego. Wiele podróżował: w 1937 roku wyruszył w wyprawę dookoła świata, a już w 1929 roku został członkiem National Geographic Society. Relacje i rysunki z podróży publikował w prasie, pokazywał na wystawach i prezentował podczas odczytów.

W 1938 roku objął funkcję prezesa Polskiego Towarzystwa Widowisk Artystycznych. Kierował występami baletu w Cannes, Marsylii, Luksemburgu i Kownie, a także podczas Wystawy Światowej w Nowym Jorku.

Korespondent wojenny z legitymacją numer 1

Służbę w Polskich Siłach Zbrojnych poza Krajem rozpoczął 30 września 1939 roku w Coëtquidan. W 1941 roku, jako dowódca kompanii sztabowej, wyjechał z misją gen. Bronisława Ducha do Kanady. Został tam kierownikiem graficznym dwujęzycznego pisma propagandowego "Odsiecz". Wspólnie z Ryszardem Kiersznowskim stworzył również komiksową postać żołnierza Walentego Pompki.

11 czerwca 1943 roku otrzymał legitymację korespondenta wojennego z numerem 1. Z 1. Dywizją Pancerną gen. Stanisława Maczka przeszedł całą kampanię od Arromanches do Wilhelmshaven. Z tego okresu pochodzi wiele jego zdjęć i rysunków, m.in. z wizyty marszałka Bernarda Montgomery'ego u gen. Maczka oraz inspekcji dywizji dokonanej przez gen. Dwighta Eisenhowera.

Podczas wojny był nie tylko żołnierzem i kronikarzem. Jego rysunki, karykatury i szkice prezentowano na wystawach indywidualnych w Wielkiej Brytanii, Kanadzie, Muzeum Polskim w Chicago oraz w okupowanych Niemczech. Projektował dyplomy, pocztówki, druki propagandowe i odznaki wojskowe, w tym najbardziej znany Znak Spadochronowy.

Powrót do Polski i ostatnie lata

Po powrocie do kraju w 1947 roku został kierownikiem graficznym Wydawnictwa MON. Współpracował z popularnymi dziennikami i periodykami, a w Polskim Radiu przez dziesięć lat prowadził cykl pogadanek "Wędrujemy z malarzem". Był także związany z powstającą Telewizją Polską. Wojenne wspomnienia opisał w książce "Wojna bez patosu".

Marian Walentynowicz zmarł 26 sierpnia 1967 roku w Warszawie. Został pochowany na Starych Powązkach (kwatera 238, rząd 6, miejsce 4). Dziś jest uznawany za jednego z prekursorów polskiego komiksu, a stworzony przez niego Koziołek Matołek pozostaje jedną z najbardziej rozpoznawalnych postaci polskiej kultury dziecięcej.