Przejdź do treści

„Ideo". Komiks o języku, który miał naprawić świat

„Co to za komiks?” – zapytał kolega z powątpiewaniem kartkując „Ideo”, które zabrałem na urlop. „To nowy komiks od faceta, który zgarnia wszystkie nagrody branżowe. Ten też pewnie zgarnie.” – odparłem lakonicznie. „Z takimi rysunkami?!?” – wybałuszył oczy.

„Ideo". Komiks o języku, który miał naprawić świat

Rzeczywiście, na pierwszy rzut oka komiks może budzić zdziwienie. Strona graficzna jest tu bowiem – podobnie jak w innych komiksach Jacka Świdzińskiego – mocno uproszczona. Autor rysuje tak jak zawsze: skrótowo, schematycznie, kreską, której trudno zarzucić nadmiar. Postaci są rozpoznawalne dzięki kilku stałym elementom wizualnym, tła nie istnieją, a całość ma estetykę, którą można by nazwać „patyczakowy minimalizm”. Ale nie o samą warstwę graficzną tu chodzi.

„Ideo” Jacka Świdzińskiego to komiks o Ludwiku Zamenhofie, esperancie i marzeniu, które z dzisiejszej perspektywy może wydawać się naiwne, ale właśnie dlatego jest poruszające. W centrum tej historii nie stoi tylko pomysł stworzenia wspólnego języka. Stoi wiara, że ludzie mogą się dogadać, jeśli ktoś zdejmie z nich choć część ciężaru narodowości, religii, uprzedzeń i lęku przed obcym.

Białystok, targ, kłótnia. Sprzedający krzyczy w jednym języku, kupujący w drugim. Między nimi rośnie coś więcej niż nieporozumienie. Jacek Świdziński robi z tej sceny fundament całego albumu i trudno mu odmówić racji. Ludwik Zamenhof nie wymyślił esperanta z nudów. Wymyślił je, bo widział, co się dzieje, kiedy ludzie nie mogą się dogadać. Widzieli to samo co on — ale on zabrał się do roboty.

 „Ideo" (Kultura Gniewu / BOK Centrum im. Ludwika Zamenhofa, 2026) to 152-stronicowy, czarno-biały komiks w twardej oprawie, dofinansowany przez Bibliotekę Narodową. To komiks o języku, o idei, o człowieku, który w jedno złożył te trzy rzeczy.

Album jest bardziej popularnonaukowy niż fabularny i tego się nie da ukryć. Czytelnik dostaje uporządkowaną historię narodzin esperanta i ruchu esperanckiego — od wielojęzycznego Białegostoku, przez publikację „Unua Libro" w 1887 roku, po kolejne dekady życia idei — ale emocje często ustępują miejsca objaśnieniu. Narrator prowadzi za rękę, czasem sprawnie, czasem odrobinę zbyt szkolnie. Wszystko okrasza jednak celnym humorem, dlatego komiks czyta się z zaciekawieniem. Jeśli ktoś oczekuje napięcia i akcji - może poczuć niedosyt. Jeśli jednak potraktuje album jako próbę ożywienia tematu, który od lat kurzy się w szkolnych encyklopediach, dostanie rzecz ciekawą i przemyślaną.

Zamenhof tworzy język, który miał ułatwiać porozumienie ponad podziałami, ale historia XX wieku brutalnie pokazuje, że samo narzędzie nie wystarczy. Można mieć wspólne słowa, a mimo to wybierać przemoc i zamknięcie. Warto też pamiętać, że Zamenhof zmarł w 1917 roku. Córki Lidia i Zofia zginęły w Treblince, syn Adam w Palmirach. „Ideo" nie epatuje tym kontekstem, ale jest on w tle przez cały czas.

Świdziński nie wyśmiewa esperanckiej wiary. Łatwo byłoby zrobić z tego projektu sympatyczną ciekawostkę. „Ideo" traktuje temat poważnie, bez zadęcia. Esperanto nie stało się językiem świata, ale przetrwało jako ruch, literatura, praktyka i symbol. Po Paszporcie „Polityki" 2024 za „Festiwal" Świdziński mógł zabrać się za wszystko. Wybrał album skromny fabularnie, za to poważny w tym, czego chce nauczyć.

„Ideo” nie porwie ludzi szukających sensacji na każdej stronie. Za to może zainteresować nimi kogoś, kto nigdy nie zastanawiał się, czemu jeden człowiek z Białegostoku przez całe życie myślał o tym, jak sprawić, żeby inni ludzie mogli normalnie ze sobą rozmawiać.

Już samo to pytanie jest warte 152 stron. Polecam, warto!

Informacje o komiksie
Tytuł "Ideo"
Seria
Wydawca Kultura Gniewu / BOK Centrum im. Ludwika Zamenhofa
Scenarzysta Jacek Świdziński
Rysownik Jacek Świdziński
Kolorysta
Tłumacz
Rok wydania 2026
Format 143×200 mm
Okładka twarda
Liczba stron 152
Cena okładkowa 49,90 zł

Egzemplarz komiksu na potrzeby recenzji dostarczył wydawca.

Czytaj dalej

Nie oceniaj zwierzaka po futrze, "Co kryje się pod futrem tom 1" - recenzja

Recenzje komiksów

Nie oceniaj zwierzaka po futrze, "Co kryje się pod futrem tom 1" - recenzja

Przyznam, że po „Co kryje się pod futrem” sięgnąłem trochę z ciekawości, a trochę dla odmiany. Manga Umi Ruike, która na naszym rynku ukazała się za sprawą wydawnictwa Waneko, zdecydowanie odbiega od tego, co zazwyczaj czytam. Nie znajdziemy tutaj superbohaterów ratujących świat, rycerzy walczących ze smokami ani przerażających istot rodem z koszmarów. Zamiast tego dostajemy historię o lisicy i króliku. Tak, dobrze przeczytaliście. O dwójce zwierzaków, które zgodnie z prawami natury powinny wyst

Koniec świata bez udziału potworów, "Dragon Head tom 4" - recenzja

Recenzje komiksów

Koniec świata bez udziału potworów, "Dragon Head tom 4" - recenzja

„Dragon Head” coraz mocniej mnie wciąga. Kiedy sięgałem po pierwszy tom mangi Minetaro Mochizukiego, spodziewałem się horroru, w którym grupa ocalałych próbuje wydostać się z zawalonego tunelu. Tymczasem historia szybko przerodziła się w opowieść o końcu świata, a każdy kolejny tom przynosił więcej pytań niż odpowiedzi. Czwarta odsłona, która na naszym rynku ukazała się nakładem wydawnictwa Waneko, pozwala wreszcie nieco lepiej zrozumieć, co mogło wydarzyć się w Japonii. I tutaj pojawiło się u m

Szukaj na blogu