Przejdź do treści

Śmierć się klika, nowości już nie. Wydawcy komiksów o walce z algorytmami

Posty o czyjejś śmierci klikają się lepiej niż zapowiedzi nowości, a budżet na promocję bywa równy zeru. Na „Niech Żyje Komiks!” w Warszawie wydawcy komiksów rozmawiali o tym, jak sprzedawać albumy, kiedy Facebook i Instagram tną zasięgi.

Śmierć się klika, nowości już nie. Wydawcy komiksów o walce z algorytmami

Na zakończenie „Niech Żyje Komiks!” na scenie usiedli wydawcy. Byli tam Karol Porzycki z Diablaq, Karol Żaczek z Planety Komiksów, Paweł Timofiejuk z Timof Comics i gospodarz imprezy Szymon Holcman z Kultury Gniewu. Obok nich zasiedli Radosław Bolałek z Hanami i "wydawca w stanie spoczynku", czyli Tomasz Kołodziejczak. Panel prowadził Kuba Oleksak.

Na początek prowadzący wrócił do czerwca, kiedy Jakub Kwidziński z KBOOM nagrał rolkę o tym, jak trudno dziś wydawać komiksy w internecie rządzonym przez algorytmy. Odpowiedzieli mu wtedy między innymi Holcman i Diablaq. Pytanie do panelistów brzmiało prosto: czy to naprawdę algorytmy utrudniają zdobywanie nowych czytelników i utrzymanie starych?

Stare dziady i płonące obręcze

Pierwszy odezwał się Karol Żaczek i od razu poszedł pod prąd. Jego zdaniem media społecznościowe wcale nie rządzą rynkiem, bo komiksy wciąż kupują przede wszystkim mocne grupy czytelników z dawnych lat. Reguły gry się nie zmieniły. Dobry i ładnie wydany tytuł powinien się sprzedać.

Szymon Holcman przyznał, że sam „trochę rozpętał” tę dyskusję. Jego czerwcowa rolka była jednym z najczęściej oglądanych nagrań na instagramowym koncie Kultury Gniewu, a w komentarzach posypały się zarzuty, że wydawcy zrzucają na algorytmy odpowiedzialność za własną nieudolną promocję. Holcman odpowiedział przykładem spoza komiksu. Dzień wcześniej słuchał w radiu rozmowy reporterów, wśród nich Pawła Reszki, którzy skarżyli się na to samo. Mówili wprost o cyfrowej cenzurze, bo algorytmy Mety nie lubią treści, które nie przynoszą jej zysku.

Żaczkowi przyznał rację w jednym punkcie. Starzy czytelnicy istnieją, tylko że ich ubywa. „Ja jestem starym dziadem, mam dorosłe dzieci. Demografia nie kłamie. Wymieramy” – mówił Holcman. Wspominał czasy, kiedy na festiwal w Łodzi można było przywieźć cokolwiek i w ciągu dnia to sprzedać. Dziś jest nadprodukcja i to nie tylko w komiksie. Kolega z dużej polskiej firmy wydającej planszówki opowiadał mu o tym samym. „Śmiejemy się ze wspólnikami, że niedługo z każdą nowością będziemy musieli skakać przez płonące obręcze” – dodał.

Śmierć się klika

Radosław Bolałek podał przykład z profilu Hanami. Najlepsze wyniki miały u nich dwa posty, oba o czyjejś śmierci. W pierwszym wydawnictwo żegnało jedną ze swoich autorek, w drugim aktora, którym inspirowały się rysowniczki mangi. Te posty zebrały po około tysiąc reakcji, a w ciągu jednego dnia przybyło wtedy Hanami około 200 obserwujących. Zapowiedzi nowości takich wyników nie mają.

Bolałek nie zrzucał jednak wszystkiego na algorytmy. Problem z dotarciem do czytelnika był jego zdaniem zawsze ten sam. Hanami działa od ponad 20 lat, a już po dekadzie ludzie na targach pytali ze zdziwieniem, czy to naprawdę oni wydają takie rzeczy. Dziś nadal słychać na stoisku, że „Vinland Saga” czy „Monster” wychodzą po polsku. Zmieniają się tylko przeszkody, a warunki gry, jak mówił, zmieniają się w czasie rzeczywistym od 20 lat.

Algorytm jak fizyka

Tomasz Kołodziejczak patrzy na algorytmy jak na prawa fizyki. Rynek zawsze ma swoje reguły, a zadaniem wydawcy jest je poznać i dostosować się do nich. Podał przykład z własnego podwórka. Gdyby na swoim kanale chciał opowiedzieć o komiksach o Holokauście albo o rzezi wołyńskiej, musiałby się liczyć z tym, że YouTube przytnie nagranie bez dokładnego sprawdzenia, o czym naprawdę mówi.

Przypomniał też, jak e-commerce zmienił zarządzanie nakładem. 20 lat temu wydawca od razu wysyłał nakład do hurtowni i nie płacił za magazyn, ale po dwóch latach mogło mu wrócić nawet 80 proc. książek. Dziś czytelnicy zamawiają komiksy właściwie na żądanie, więc to wydawca trzyma towar i płaci za magazyn, za to nie boi się masowych zwrotów. Kłopot z platformami polega na tym, że zmieniają reguły bez wyjaśnień. Większość polskich wydawców to małe firmy, którym brakuje czasu i pieniędzy, żeby te zmiany badać jak naukowcy.

Paweł Timofiejuk rozwinął ten wątek. Uczestnicy panelu to mikroprzedsiębiorcy i nie stać ich na duże kampanie. Za reklamę na Facebooku, Instagramie czy w Google trzeba płacić, a do tego dopłacać za dodatkowe narzędzia. To, co wcześniej dało się zrobić za darmo albo za grosze, nagle zostaje zablokowane, bo rynek ma się dostosować do dużych reklamodawców. Na koniec polecił książkę Cory'ego Doctorowa o „gównowaceniu” internetu, która opisuje ten mechanizm.

Bolałek dorzucił, że nie wszyscy są mikroprzedsiębiorcami. Sporo oficyn komiksowych to w polskiej skali średnie wydawnictwa, a jedynym dużym jest Egmont. Średni wydawcy mają jednak te same problemy.

Budżet zero złotych

Najmocniej o codziennej pracy z social mediami mówił Karol Porzycki, który w Diablaq odpowiada za marketing. „Zapnijcie pasy” – zaczął. Algorytmy Google'a, Mety i TikToka zmieniają się według niego mniej więcej co pół roku, bez ostrzeżenia i bez listy zmian. Panel reklamowy z dnia na dzień wygląda inaczej i trzeba się go uczyć od nowa. „Na co dzień w Diablaq operuję na budżecie równym zero złotych” – przyznał. Social media są darmowe, a próg wejścia niski, ale żeby zrobić coś dobrze, trzeba się mocno nagłówkować. Porzycki zajmuje się tym w wydawnictwie sam i jak mówi, to stanowczo za mało.

„Jeżeli Szymon nagra półtoraminutową rolkę o komiksie, to jest za mało. Szymon powinien robić fikołki przed kamerą z każdym komiksem” – mówił. Przypomniał, że każdy komiks jest inny i drogi, więc nie da się go sprzedawać jak skarpetek czy chleba.

Kołodziejczak od razu podsunął rozwiązanie, czyli reklamę w „fajnych kanałach branżowych”. Porzycki nie przepuścił okazji: „Panie Tomku, czekam na zaproszenie. Garnitur mam już wyprasowany”. I budżet zero złotych.

Czy da się bez social mediów?

Karol Żaczek wrócił do swojej tezy i zapytał, czy ktoś ma twarde dane o wpływie mediów społecznościowych na sprzedaż. Planeta Komiksów wydaje komiksy dla dorosłych, których w social mediach w ogóle nie da się reklamować, bo samo słowo „erotyka” kończy się blokadą. Skoro on sobie radzi, to gdzie jest problem?

Holcman odwrócił pytanie i zwrócił się do publiczności. Kto skasował konto na Facebooku albo Instagramie? Skąd czerpie informacje? Kołodziejczak dodał, że reklama poza internetem jest bardzo droga. W Egmoncie zdarzały mu się plakaty z Asteriksem na mieście, a przy wprowadzaniu Marvel NOW! wydawnictwo reklamowało się w kinach przed filmami Marvela. Taki wydatek musi się jednak zwrócić w sprzedaży.

Holcman zaproponował słuchaczom eksperyment. Wystarczy wejść na profil wydawnictwa, które się obserwuje, i sprawdzić, ile jego postów z ostatniego tygodnia w ogóle się nie wyświetliło. „Widzicie jedną dziesiątą, jedną piątą, jak dobrze pójdzie” – mówił. Dlatego czytelnikom wydaje się, że wydawnictwa w ogóle nie prowadzą komunikacji. Kultura Gniewu najwyraźniej szykuje odpowiedź, bo Holcman zapewnił, że ostatnio intensywnie ćwiczy fikołki.

Ostatnie słowo w tej części należało do widza z sali, który stanął po stronie Żaczka. Zna wszystkie wydawnictwa, wie, co i kiedy wydają, i nigdy nie przyszłoby mu do głowy szukać tych informacji w social mediach. Panelistom poradził, żeby zastanowili się, kto jest ich czytelnikiem i czy nieobecność w mediach społecznościowych naprawdę im szkodzi.

Potem rozmowa przeszła na jednolitą cenę książki.

Szukaj na blogu