„Kseruj i rozdawaj!”. Ziny z lat 80. i 90. trafią do Muzeum Karykatury

Ksero, powielacz i własna dystrybucja zamiast dużego wydawcy. Muzeum Karykatury im. Eryka Lipińskiego w Warszawie przygotowuje wystawę poświęconą niezależnej prasie powstającej w Polsce w latach 80. i 90. XX wieku. Ekspozycja nosi tytuł „Kseruj i rozdawaj! Ziny i prasa niezależna w Polsce w dobie transformacji” i będzie czynna od 4 września do 15 listopada 2026 roku.

Zakres jest szerszy niż same fanziny kojarzone z kulturą alternatywną. Muzeum sięga również do biuletynów opozycji politycznej. Osobny wątek tworzą środowiska miłośników science fiction, które drukowały przekłady zagranicznych tekstów i własną twórczość. Wspólnym mianownikiem był obieg poza dużymi instytucjami wydawniczymi i możliwość samodzielnego powielania materiałów.

Twórcy wystawy patrzą na ziny także jako zapis sporów towarzyszących zmianom ustrojowym. Na łamach niezależnych wydawnictw komentowano nową rzeczywistość i powstawały środowiska funkcjonujące poza dominującym obiegiem. Muzeum zwraca przy tym uwagę, że samo niezależne wydawanie nie oznaczało wspólnego zestawu poglądów. Taką metodą rozpowszechniano zarówno treści wymierzone we władzę czy związane z emancypacją, jak i idee wykluczające lub autorytarne.

Muzeum nie podało dotąd na stronie wystawy listy prezentowanych zinów, autorów ani poszczególnych eksponatów.

Wystawa powstaje we współpracy Instytutem Myśli Politycznej im. Gabriela Narutowicza.

Wernisaż odbędzie się 3 września 2026 roku o godz. 18.00 w Muzeum Karykatury przy ul. Koziej 11 w Warszawie. Dla zwiedzających wystawa będzie dostępna od 4 września do 15 listopada 2026 roku.