„Ludziki mniejsze”. Recenzja komiksu
Gdybym wsiadł dzisiaj do windy i zapytał stojącego obok mnie nieznajomego, jak mu się żyje spojrzałby na mnie jak na idiotę. Niewykluczone, że przy kolejnej okazji nacisnąłby przycisk awaryjny. Gdybym natomiast wrzucił do internetu zdjęcie swojego obiadu, w ciągu kilkunastu minut znalazłoby się grono zupełnie obcych mi ludzi, gotowych wypowiedzieć się na temat mojego zdrowia, umiejętności kulinarnych, a przy odrobinie szczęścia również poglądów politycznych. Dziwne z nas stworzenia, nieprawdaż?
Na szczęście mamy w naszym kraju takiego Jana Mazura, który potrafi wycisnąć z tych naszych ludzkich dziwactw całkiem sporo komiksowego dobra. Tym razem postanowił trochę mocniej pobawić się absurdem.
Grzybek
Wydawnictwo Kultura Gniewu zaserwowało nam kolejną porcję charakterystycznych dla tego twórcy patyczaków. „Ludziki mniejsze” to zbiór krótkich form komiksowych, z których część ukazała się wcześniej w obiegu niezależnym. „Żywa biblioteka” przyniosła autorowi Złotego Kurczaka za najlepszy scenariusz, natomiast „Ostatnie zlecenie” uhonorowano dwiema statuetkami – za scenariusz i najlepszy komiks.
W premierowym wydaniu zbiorczym za scenariusz i rysunki odpowiada oczywiście Jan Mazur. Do rąk dostaliśmy niewielką książeczkę w miękkiej oprawie, zawierającą 168 czarno-białych stron w formacie 125 × 176 mm. Jej poręczność aż zachęca, by zabierać ją ze sobą w drogę i… zaatakować jej treścią znajomych i nieznajomych!
A o czym są kolejne „patyczaki”? Pewien jegomość wskutek awarii samochodu zmuszony jest powrócić do baru, w którym przy kawie nawiązuje znajomość z siedzącym nieopodal mężczyzną. Ten zaczyna raczyć swojego rozmówcę historyjkami. I to nie byle jakimi! W „Onomatopjeozie” poznajemy dziewczynę cierpiącą na przedziwną przypadłość polegającą na nadawaniu dźwięków wszystkim czynnościom wykonywanym w jej otoczeniu. Wywołuje to niechęć i ostracyzm społeczny. Sytuacja nabiera innego obrotu, gdy na swojej drodze spotyka chłopaka z podobnym schorzeniem. W „Żywej bibliotece” jesteśmy świadkami osobliwej wizyty mężczyzny, który chce wypożyczyć „Rewolucję solidarności”. Nie ma jednak poszukiwanego egzemplarza, więc bibliotekarka proponuje mu w zamian „Holokaust”. Problem w tym, że wypożyczoną książką okazuje się sympatyczny starszy pan, z którym bohater stopniowo nawiązuje relację. Z kolei w „W ciemno” poznajemy Olgierda i Alicję, dwoje nieznajomych, którzy zatrzaskują się w całkowicie zaciemnionym pomieszczeniu. Ich dialog przeradza się w niezwykle oryginalną randkę.
Bohaterem „Ostatniego zlecenia” jest Patryk, koleś wykonujący dość osobliwy zawód. Zarabia na życie, realizując marzenia ludzi, którzy sami nie mają czasu na ich spełnienie. Niestety, jego częste nieobecności w domu nie służą związkowi z Agnieszką. Obiecuje więc partnerce przyjąć ostatnie zlecenie i… wyjeżdża do Boliwii, by wywołać rewolucję. W „Wireless” dowiadujemy się natomiast, jakie konsekwencje może mieć lokalne referendum, w którym mieszkańcy opowiedzieli się za odcięciem dostępu do internetu. Monter demontuje kable i połączenie z siecią znika. Jedna z mieszkanek postanawia przenieść swoje wirtualne przyzwyczajenia do rzeczywistego świata. Odwiedza kolejnych internautów w ich domach, próbując wchodzić z nimi w takie same interakcje jak wcześniej w sieci. Czy w tych przedziwnych okolicznościach znajdzie się miejsce na zwyczajną ludzką rozmowę?
Pomiędzy poszczególnymi opowieściami wracamy do naszych dwóch panów przesiadujących w barze i toczących ze sobą konwersację. A finał daje mocnego kopa!
O ile w „Tam, gdzie rosły mirabelki” czy „Przypadku pana Marka” Mazur mocniej stąpał po ziemi, o tyle w „Ludzikach mniejszych” pozwolił sobie na znacznie większą swobodę twórczą. Bardzo przypadł mi do gustu ten kierunek. Trochę przypominało mi to zabawę konwencją, jaką uprawiał Sławomir Mrożek w swoich krótkich formach literackich. Wystarczy zmienić jedną z reguł funkcjonowania naszego świata i przyjrzeć się temu, jak ludzie próbują odnaleźć się w nowych okolicznościach.
Uwielbiam taki niewymuszony humor, kiedy bohaterowie bez mrugnięcia okiem rozprawiają o rzeczach kompletnie niedorzecznych. Mazur potrafi sprowadzić wydarzenia o rewolucyjnej skali do poziomu prozaicznych problemów zawodowych. Przy okazji doskonale punktuje naszą tendencję do odkładania własnego życia na później. Angażujemy się bez reszty w pracę, a nasi najbliżsi mają zadowolić się obietnicą, że niedługo będziemy mieli dla nich więcej czasu.
Szczególnie spodobał mi się koncept wykorzystany w „Wireless”. Przeniesienie zachowań użytkowników mediów społecznościowych poza ekrany monitorów pozwala dostrzec, jak komicznie niektóre z nich wypadają w rzeczywistości. W bezpośrednim kontakcie drugi człowiek okazuje się bowiem znacznie mniej wygodny niż jego internetowy profil. Jest w tym sporo inteligentnej złośliwości wymierzonej w nasze współczesne nawyki.
Grzybek
Dużo sympatii wzbudziła we mnie również galeria tych niepozornych bohaterów. Pod komediową otoczką kryją się całkiem przyziemne dramaty ludzi, którzy chcieliby być przez kogoś zaakceptowani, wysłuchani czy zwyczajnie dostrzeżeni. Mazur demaskuje małostkowość swoich podopiecznych, nie pozbawiając ich przy tym godności. Nie próbuje ich na siłę naprawiać.
A co z warstwą graficzną? Mazur chyba nie może już bardziej odchudzić swoich ludzików. Na planszach dominują trzy poziome sekwencje, wyznaczane przez ręcznie kreślone linie. Tła praktycznie nie istnieją, a odręcznie zapisane wypowiedzi postaci pozbawione są tradycyjnych dymków. W tej przestrzeni zaskakująco dużego znaczenia nabiera nawet nieznaczne pochylenie głowy czy zmiana ułożenia rąk. Kilka milimetrów przesunięcia kreski potrafi zmienić wydźwięk całego dialogu.
Podoba mi się również zabawa architekturą plansz. Mamy tutaj zarówno elementy graficzne przenikające przez kolejne kadry, jak i całkowite odwrócenie proporcji czerni i bieli. W pewnym momencie autor posuwa się nawet do wyeliminowania z rysunków samych postaci! Mając do dyspozycji jedynie białe liternictwo na czarnym tle, podobnie jak bohaterowie „W ciemno” musimy wyobrazić sobie osobę znajdującą się po drugiej stronie dialogu.
Paradoksalnie, pomimo tak drastycznego ograniczenia środków wyrazu, narracja wizualna zachowuje swoją dynamikę. Wzrok płynnie przemieszcza się pomiędzy kolejnymi sekwencjami, a oszczędna kompozycja plansz pozwala utrzymać bardzo dobre tempo akcji. Te patyczaki naprawdę żyją!
Trochę żałuję natomiast, że niektórym z tych historyjek nie poświęcono więcej miejsca. Zwłaszcza osobliwa profesja Patryka aż się prosi o rozwinięcie w znacznie obszerniejszą opowieść, w której moglibyśmy poznać więcej przygód z jego niezwykłej kariery zawodowej. O ile w „Mirabelkach” mocno przywiązałem się do konkretnych bohaterów, o tyle tutaj częstokroć bardziej interesował mnie rozwój samego pomysłu niż dalsze losy poszczególnych ludzików.
Redakcja
„Ludziki mniejsze” to bardzo udany mariaż komedii absurdu z obyczajówką. Jan Mazur po raz kolejny udowadnia, że potrafi przyglądać się naszym codziennym przywarom z przymrużeniem oka, nie tracąc przy tym wrażliwości na drugiego człowieka. Jeśli jeszcze nie mieliście przyjemności obcowania z jego autorską twórczością, jest to bardzo dobry tytuł na rozpoczęcie tej znajomości. Dajcie więc szansę patyczakom!
"Ludziki mniejsze"
To jest link afiliacyjny. Kupując za jego pomocą, wspieracie rozwój bloga, a cena dla Was pozostaje bez zmian.
Sprawdź cenę w GildiiKolejny numer? Do Twojej skrzynki.
Nasz przegląd komiksowych wiadomości, recenzji i zapowiedzi. Co tydzień.
Możesz się wypisać w każdej chwili.
[WSPÓŁPRACA REKLAMOWA] Egzemplarz komiksu na potrzeby recenzji dostarczył wydawca. Wydawca nie miał wpływu na moją opinię i nie czytał tekstu przed publikacją.
Zamieszczone w recenzji obrazy pochodzą z omawianego komiksu i zostały wykorzystane wyłącznie w celach informacyjnych oraz promocyjnych, w ramach dozwolonego użytku recenzenckiego. Nie są w żaden sposób używane ani udostępniane w celach szkolenia systemów sztucznej inteligencji.
