Przejdź do treści

Komiks słowiański – chwilowa moda czy fundament naszej popkultury?

Coraz więcej polskich komiksów sięga po lokalne legendy i zapomnianą słowiańską mitologię. „Mamy własną, nieopatrzoną mitologię i z tą mitologią możemy wychodzić również za granicę” – podkreśla Tomasz Kontny, scenarzysta "Wydziału 7".

Komiks słowiański – chwilowa moda czy fundament naszej popkultury?
Od lewej: Tomasz Kontny, Paweł Chmielewski, Jarosław Zieliński i Hubert Ronek

6 września 2025 r. w Resursie Obywatelskiej w Radomiu odbyła się debata w ramach III Radomskich Spotkań z Komiksem i Mangą, zorganizowanych przez Resursę Obywatelską i Komiksową Ligę. Dyskusja poświęcona była rosnącej roli lokalności i słowiańszczyzny w polskim komiksie. Udział w niej wzięli m.in. Tomasz Kontny, scenarzysta serii "Wydział 7", oraz Paweł Chmielewski, scenarzysta i komiksoznawca.

Lokalność jako punkt zaczepienia

Prowadzący spotkanie Darek Wróbel zauważył, że „z czasem rynek się zmienia i tych komiksów historycznych, czy wracających do historii Polski, czy zagadnień jest z roku na rok coraz więcej”, a szczególnie popularne stają się dzieła „nawiązujące do mitologii stricte słowiańskiej, czego jeszcze ładnych parę lat temu nie było w ogóle”.

Na tę obserwację odpowiedział Tomasz Kontny, wskazując na dwa źródła tego zjawiska: „To pokłosie dwóch trendów. To znaczy autorzy podejmują tematy, które po prostu ich interesują i w naturalny sposób opowiadają o tym językiem komiksu (...), a dwa, że w ten sposób można też pozyskać jakieś dofinansowanie”.

Choć sam przyznał, że Wydziałowi 7 takie projekty „się nie opłacają”, to jednak lokalność okazała się niezwykle ważnym punktem kontaktu z czytelnikami. „Zauważyliśmy, że ludziom wielką frajdę sprawia to, że są wydziałowe komiksy konkretnymi w mieście albo konkretnym w ich regionie” – podkreślił. Wspomniał przy tym o przykładach z Krakowa i Szczecina, gdzie lokalne odcinki serii znalazły zainteresowanie zarówno wśród czytelników, jak i badaczy kultury.

Kontny zwrócił uwagę, że „mamy wciąż za mało mainstreamowych, dobrych, gatunkowych rzeczy, które dotyczą bardzo konkretnych, lokalnych, regionalnych tematów”. Jego zdaniem wpisywanie „małych narracji w jakąś bardzo dużą narrację” to kierunek wart rozwijania.

Słowiańszczyzna – temat nieopatrzony

Ważnym wątkiem była rosnąca popularność mitologii słowiańskiej w polskim komiksie. „Ja słyszałem, że ta słowiańszczyzna trochę się już przejada, ale też komiksy funkcjonują w trochę innym cyklu wydawniczym (...). Myślę, że robienie słowiańszczyzny z głową to jest jeszcze długa historia” – zauważył Kontny. Dodał także, że polscy twórcy mają przewagę, ponieważ „mamy własną, nieopatrzoną mitologię i z tą mitologią możemy wychodzić również za granicę. Ta mitologia jest praktycznie rzecz biorąc w ogóle nieznana”.

Regionalne badania i paradoksy recepcji

Z kolei Paweł Chmielewski mówił z perspektywy badacza i autora komiksów związanych z regionem świętokrzyskim. Wspomniał o swojej książce Od pana Paska do Jorgiego dzieje się to wszystkiego komiksu, którą określił jako „pierwsze takie całościowe opracowanie konkretnego regionu”. Jak dodał: „Fajnie byłoby, gdyby jeszcze powstało 15 takich innych i dopiero wtedy można by przystąpić (...) do pisania historii polskiego komiksu”.

Chmielewski zwrócił uwagę na paradoks recepcji lokalnych projektów: „Kiedy robiliśmy te nasze małe komiksy (...) związane konkretnie z naszymi Kielcami, to one się podobały (...). Natomiast jeśli chodzi o książkę o historii świętokrzyskiego komiksu, to ona się świetnie sprzedaje w kraju, natomiast w samych Kielcach tak jakoś trochę średnio”.

Mimo to publikacja zdobyła uznanie – jak podkreślił autor: „To jest pierwszy przypadek w dziejach historii polskiego komiksu, kiedy w kategorii open, czyli rywalizując z prozą, z dramatem i z poezją, coś napisanego o komiksie doszło do finału”.

Polska – wciąż terra incognita

Podsumowując, Chmielewski zauważył, że zainteresowanie lokalnością wynika także z ograniczonej wiedzy o własnym kraju: „My wiemy mniej więcej 50–100 kilometrów, co się od nas dzieje, natomiast cała reszta jest teraz troszeczkę taką terra incognita. Wynikałoby to z tego, że trochę nadal żyjemy w takiej rzeczywistości w Polsce plemiennej”.

Zdaniem prelegentów lokalność i słowiańszczyzna w komiksie mogą stać się nie tylko źródłem twórczej inspiracji, ale także narzędziem budowania tożsamości i zainteresowania kulturą – zarówno w wymiarze regionalnym, jak i międzynarodowym.

Czytaj dalej

Nie oceniaj zwierzaka po futrze, "Co kryje się pod futrem tom 1" - recenzja

Recenzje komiksów

Nie oceniaj zwierzaka po futrze, "Co kryje się pod futrem tom 1" - recenzja

Przyznam, że po „Co kryje się pod futrem” sięgnąłem trochę z ciekawości, a trochę dla odmiany. Manga Umi Ruike, która na naszym rynku ukazała się za sprawą wydawnictwa Waneko, zdecydowanie odbiega od tego, co zazwyczaj czytam. Nie znajdziemy tutaj superbohaterów ratujących świat, rycerzy walczących ze smokami ani przerażających istot rodem z koszmarów. Zamiast tego dostajemy historię o lisicy i króliku. Tak, dobrze przeczytaliście. O dwójce zwierzaków, które zgodnie z prawami natury powinny wyst

Koniec świata bez udziału potworów, "Dragon Head tom 4" - recenzja

Recenzje komiksów

Koniec świata bez udziału potworów, "Dragon Head tom 4" - recenzja

„Dragon Head” coraz mocniej mnie wciąga. Kiedy sięgałem po pierwszy tom mangi Minetaro Mochizukiego, spodziewałem się horroru, w którym grupa ocalałych próbuje wydostać się z zawalonego tunelu. Tymczasem historia szybko przerodziła się w opowieść o końcu świata, a każdy kolejny tom przynosił więcej pytań niż odpowiedzi. Czwarta odsłona, która na naszym rynku ukazała się nakładem wydawnictwa Waneko, pozwala wreszcie nieco lepiej zrozumieć, co mogło wydarzyć się w Japonii. I tutaj pojawiło się u m

Szukaj na blogu