Książki i komiksy bez dużych rabatów? Rusza kampania „Nie podnoście Polakom cen książek”

Kampania wystartowała 21 października, tuż przed Międzynarodowymi Targami Książki w Krakowie. Włączyły się w nią m.in. wydawnictwa Znak, Egmont, Rebis, Zysk i S-ka, Prószyński i S-ka, Muza, Nasza Księgarnia i Mięta, a także dystrybutor Ateneum. W mediach społecznościowych publikowane są grafiki ostrzegające przed skutkami planowanych regulacji.

Nawet 15 zł więcej za książkę?

Najwięcej kontrowersji budzi propozycja wprowadzenia jednolitej ceny książki przez pierwszych 12 miesięcy od jej premiery. Oznaczałoby to ograniczenie możliwości oferowania nowości z dużymi rabatami, które obecnie są powszechne w księgarniach internetowych.

Organizatorzy kampanii podają przykład książki z ceną okładkową 50 zł, którą dzięki 30-procentowemu rabatowi można kupić za 35 zł. Po wprowadzeniu nowych przepisów, przy niezmienionej cenie okładkowej, czytelnik mógłby zapłacić za nią o 15 zł więcej.

Wydawcy ostrzegają również przed możliwym ograniczeniem dostępu do premier w abonamentowych serwisach z e-bookami i audiobookami. Ich zdaniem nowości mogłyby trafiać do takich usług dopiero po roku.

Dlaczego ministerstwo chce zmian?

Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego przedstawia inne uzasadnienie. Według resortu obecny system wysokich rabatów premiuje największych sprzedawców internetowych, z którymi małe, niezależne księgarnie nie są w stanie konkurować.

Jednolita cena ma wyrównać warunki sprzedaży i ograniczyć presję wywieraną na mniejsze podmioty. Pozostałe założenia obejmują maksymalny rabat hurtowy na poziomie 45 proc., system raportowania sprzedaży oraz minimalne wynagrodzenia dla autorów i tłumaczy.

Rozwiązania te popiera Polska Izba Książki, wskazując na potrzebę większej przejrzystości rynku oraz ochrony księgarń stacjonarnych. Argumentem jest również ich rola kulturalna – organizowanie spotkań autorskich, promowanie mniej popularnych publikacji i zapewnianie dostępu do różnorodnej oferty.

Czy książki rzeczywiście podrożeją?

Nie jest to przesądzone. Polska Izba Książki opublikowała w lutym analizę prof. Michała Bernardellego z SGH, według której jednolita cena może funkcjonować bez wzrostu wydatków konsumentów. Wymagałoby to jednak obniżenia cen okładkowych do poziomu zbliżonego do obecnych cen promocyjnych oraz renegocjacji warunków współpracy wydawców i dystrybutorów.

To istotne zastrzeżenie. Jeżeli wydawcy utrzymają dotychczasowe ceny okładkowe, a księgarnie stracą możliwość udzielania dużych rabatów, klienci rzeczywiście zapłacą więcej. Jeżeli natomiast ceny okładkowe zostaną odpowiednio obniżone, różnica może być znacznie mniejsza.

Wątpliwości wobec projektu zgłaszał również Urząd Ochrony Konkurencji i KonsumentówUrząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów. UOKiK ostrzegał, że ograniczenie konkurencji cenowej może być niekorzystne dla konsumentów i nie musi przynieść zakładanych korzyści.

Co to oznacza dla czytelników komiksów?

Zmiany mogą być szczególnie istotne dla osób regularnie kupujących komiksy. Nowe albumy często trafiają do internetowych księgarń z rabatami już w dniu premiery. Przy zakupach kilku tomów miesięcznie takie obniżki oznaczają znaczne oszczędności.

Z drugiej strony mniejsze księgarnie komiksowe mogłyby zyskać możliwość konkurowania z dużymi sklepami ofertą, obsługą i znajomością rynku, zamiast samymi cenami.

Na razie mowa o założeniach przygotowywanej ustawy, a nie obowiązującym prawie. Ostateczne skutki regulacji będą zależały od przyjętych przepisów oraz reakcji wydawców i sprzedawców. Spór dotyczy więc tego, czy ograniczenie promocji pozwoli uzdrowić rynek książki, czy przede wszystkim zwiększy wydatki czytelników.